યોગ શિબિરોનું આયોજન ચેરિટેબલ પ્રવૃત્તિઓની વ્યાખ્યામાં આવે છે અને તેથી તેને જીએસટીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે છે રક્તદાન શિબિરનું આયોજન જીએસટી મુક્તિ માટે ચેરિટેબલ પ્રવૃત્તિ તરીકે યોગ્ય નથી
અમદાવાદ
રક્તદાન શિબિરો જીવન બચાવી શકે છે, પરંતુ તે જીએસટી રાહત માટે લાયક નથી. ગુજરાત ઓથોરિટી ફોર એડવાન્સ રુલિંગએ ચુકાદો આપ્યો છે કે રક્તદાન શિબિરનું આયોજન જીએસટી મુક્તિ માટે ચેરિટેબલ પ્રવૃત્તિ તરીકે યોગ્ય નથી. જોકે, આ જ આદેશમાં, ઓથોરિટીએ જણાવ્યું હતું કે યોગ શિબિરોનું આયોજન ચેરિટેબલ પ્રવૃત્તિઓની વ્યાખ્યામાં આવે છે અને તેથી તેને જીએસટીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે છે. આ ચુકાદો બનાસકાંઠા જિલ્લામાં ડીસા સ્થિત એનજીઓ સંસ્કાર ફાઉન્ડેશન દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર આવ્યો હતો, જેમાં જીએસટી કાયદા, 2017 હેઠળ તેના દ્વારા ચલાવવામાં આવતા અનેક કલ્યાણ અને તાલીમ કાર્યક્રમો જીએસટી મુક્તિ માટે પાત્ર છે કે કેમ તે અંગે સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી હતી.
એનજીઓ એ માનસિક સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમો અને મહિલા સ્વ-રક્ષા તાલીમથી લઈને સ્વચ્છતા જાગૃતિ, વ્યસન મુક્તિ સેમિનાર, યોગ શિબિરો, રક્તદાન અભિયાન અને માર્ગ સલામતી કાર્યક્રમો સુધીની પ્રવૃત્તિઓને આવરી લેતા શ્રેણીબદ્ધ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. એએઆર એ જણાવ્યું હતું કે સરકાર દ્વારા પ્રાયોજિત કલ્યાણકારી યોજનાઓ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવતી સંખ્યાબંધ સેવાઓ જીએસટીમાંથી મુક્ત રહેશે. આમાં મહિલાઓ માટે સ્વ-રક્ષા અને શસ્ત્ર તાલીમ, કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમો, માનસિક સ્વાસ્થ્ય પહેલ, વ્યસન મુક્તિ જાગૃતિ સેમિનાર અને સ્વચ્છતા અને સ્વચ્છતા સંબંધિત તાલીમનો સમાવેશ થાય છે. યોગ શિબિરોના મુદ્દા પર, ઓથોરિટીએ એનજીઓ ની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, “સખાવતી પ્રવૃત્તિઓની વ્યાખ્યામાં ધર્મ, આધ્યાત્મિકતા અથવા યોગનો વિકાસ શામેલ છે.
અરજદાર આવકવેરા કાયદાની કલમ 12AB હેઠળ નોંધાયેલ હોવાથી, અને યોગ શિબિરોનું સંચાલન કરીને પ્રવૃત્તિઓ પૂરી પાડી રહ્યો છે, જે સખાવતી પ્રવૃત્તિઓના દાયરામાં આવે છે, તેથી અરજદાર 28 જૂન, 2017 ના રોજ જાહેરનામું નંબર 12/2017- સેન્ટ્રલ ટેક્સ (R) ની એન્ટ્રી નંબર 1 ને ધ્યાનમાં રાખીને જીએસટી ચુકવણીમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે પાત્ર છે.” જોકે, ઓથોરિટીએ એનજીઓ ની દલીલને નકારી કાઢી હતી કે રક્તદાન શિબિરોને નિવારક આરોગ્યસંભાળ પ્રવૃત્તિઓ તરીકે ગણવામાં આવે છે અને તેથી તે સખાવતી પ્રવૃત્તિ તરીકે લાયક ઠરે છે. ફાઉન્ડેશને દલીલ કરી હતી કે રક્તદાન ઝુંબેશમાં આરોગ્ય તપાસ, રોગો શોધવામાં મદદ, સુરક્ષિત રક્ત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો અને સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
સત્તાવાળાઓએ અસંમતિ વ્યક્ત કરી અને અવલોકન કર્યું કે, “એચઆઈવી/એઇડ્સ, હેપેટાઇટિસ બી, હેપેટાઇટિસ સી, સિફિલિસ અને મેલેરિયા જેવા ચેપી ચેપ માટે રક્તનું પેથોલોજીકલ પરીક્ષણ નેશનલ બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન કાઉન્સિલની માર્ગદર્શિકા અનુસાર કરવામાં આવે છે, જેથી દાતાથી પ્રાપ્તકર્તામાં ચેપ ફેલાય નહીં. વધુમાં, બ્લડ પ્રેશર, પલ્સ રેટ, શરીરનું તાપમાન, હિમોગ્લોબિન સ્તર, વજન માપન જેવા અન્ય નાના-શારીરિક તપાસ રક્તદાન માટે સહાયક છે અને મૂળભૂત રીતે દાતાને સુરક્ષિત રાખવા માટે એક સલામતી પ્રોટોકોલ છે. તેને નિવારક સ્વાસ્થ્યની વ્યાખ્યા હેઠળ લાવી શકાય નહીં. તેથી, અમારું માનવું છે કે રક્તદાન શિબિરનું આયોજન સખાવતી પ્રવૃત્તિઓના દાયરામાં આવતું નથી.