દુનિયાના સૌથી સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા માર્ગ-હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz)-પર ફરી એકવાર કાળા વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે આ માર્ગ પરનું સંકટ ત્યારે વધુ ઘેરું બન્યું જ્યારે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)ના બે ઓઈલ ટેન્કરોને ડ્રોન હુમલા દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવ્યા.આ દરમિયાન, ઈરાન તેના વલણને નરમ પાડે તેવા કોઈ સંકેત નથી. ઈરાનની ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ અને એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સના વરિષ્ઠ સભ્ય અહમદ ખાતામીએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતાઓને નષ્ટ કરવામાં અમેરિકા સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ સાબિત થયું છે – એક નિષ્ફળતા જેના પરિણામે અમેરિકા માટે વૈશ્વિક અપમાન થયું છે. ઈરાની રાજ્ય ટેલિવિઝન દ્વારા બોલતા, તેમણે કટાક્ષપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી કે જ્યારે વિરોધીઓ ઈરાનને પાષાણ યુગમાં પાછા ધકેલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે આખી દુનિયા હવે અમેરિકન સરકાર પોતે જ પુરાતન, આક્રમક અને અલોકતાંત્રિક નીતિઓ અપનાવતી જોઈ રહી છે..
ઓઈલ પ્રદૂષણે વધારી નવી ચિંતા
આ ભૂ-રાજકીય સંઘર્ષ હવે માત્ર ઉર્જા પુરવઠા પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ સમુદ્રમાં ફેલાતા ઓઈલ પ્રદૂષણને લઈને પણ ચિંતા વધી ગઈ છે. ઈરાની અધિકારીઓએ ખાડીના કેટલાક વિસ્તારોમાં તેલ ફેલાવા માટે અમેરિકી લશ્કરી કાર્યવાહીને જવાબદાર ગણાવી છે. જોકે, ઉપલબ્ધ રિપોર્ટ્સ મુજબ, ઓમાનના કિનારા પાસે થયેલા મોટા તેલ ગળતરનો સંબંધ આ સંઘર્ષ સાથે નહોતો, જ્યારે કેશ્મ અને સિરી આસપાસના અન્ય તેલ ગળતર પાછળ યુદ્ધ જેવી ગતિવિધિઓની શંકા જરૂર વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
કરોડો બેરલ તેલના પુરવઠા પર અસર
અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય સંજોગોમાં હોર્મુઝથી દરરોજ અંદાજે બે કરોડ બેરલ તેલ પસાર થાય છે. વર્તમાન કટોકટીમાં આ જથ્થો ઘટીને લગભગ 1.5 કરોડ બેરલ પ્રતિદિન પર આવી ગયો છે. સ્થિતિ એટલી તણાવપૂર્ણ છે કે મોટાભાગના જહાજો પોતાના ટ્રાન્સપોન્ડર બંધ કરીને કડક લશ્કરી દેખરેખ હેઠળ આ માર્ગથી પસાર થવા મજબૂર બન્યા છે.
કુલ મળીને, હોર્મુઝનું આ સળગતું સંકટ માત્ર મિડલ ઇસ્ટના દેશો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે એક વિકરાળ પડકાર બની ગયું છે. જો સમયસર આ માર્ગની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં નહીં આવે, તો દુનિયાએ ગંભીર આર્થિક અને ઉર્જા કટોકટીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.