વિશ્વના બે સૌથી નજીકના પાડોશી દેશો અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો વેપાર વિવાદ હવે વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કેનેડિયન માલ પર 50% જંગી ટેરિફ (આયાત ડ્યુટી) લાદવાનો નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકાના આ નિર્ણય સામે કેનેડાએ પણ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે તેમનો દેશ અમેરિકાના દબાણ સામે ઝૂકશે નહીં અને યોગ્ય જવાબ આપશે.કેનેડાએ સંકેત આપ્યો છે કે અમેરિકાથી થતી આયાત પર પણ જવાબી કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે. એટલે કે બંને દેશો વચ્ચે ‘એક-એક ડોલર’નો હિસાબ ચૂકવવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.આ વેપાર યુદ્ધની સીધી અસર બંને દેશોના વેપાર પર પડવાની સાથે ત્યાં કામ કરતા લોકો અને સામાન્ય ગ્રાહકો પર પણ પડી શકે છે. ટેરિફ વધવાથી અનેક વસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે છે અને તેનો બોજ અંતે સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર આવી શકે છે.
મધ્યરાત્રિથી અમલમાં આવશે કડક નિયમો
વોશિંગ્ટનમાં ત્રણ દિવસની સઘન વાટાઘાટો છતાં, બંને દેશો વચ્ચે કોઈ સર્વસંમતિ થઈ શકી નથી. આ પછી, કેનેડાના વડા પ્રધાન માર્ક કાર્નેએ તાત્કાલિક તેમના વાટાઘાટકારોને ઓટાવા પાછા બોલાવ્યા. અમેરિકા આ ટેરીફ મધ્યરાત્રીથી જ લાગુ કરશે. જુલાઈમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે 1930ના ટેરિફ એક્ટની “કલમ 338” લાગુ કરી ત્યારે વિવાદ શરૂ થયો. આ જોગવાઈ યુએસ રાષ્ટ્રપતિને એવા દેશોથી થતી આયાત પર 50% સુધીના કર લાદવાની સત્તા આપે છે જે યુએસ વેપાર સામે ભેદભાવ રાખે છે.
કેનેડિયન પીએમનું મક્કમ વલણ
છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં કેનેડાએ તેના વ્યવસાયોને વધારાની ફરજો વિના યુએસ બજારમાં પ્રવેશ મેળવવાનું ચાલુ રાખવા માટે તમામ પ્રયાસો કર્યા હતા. જો કે, વડા પ્રધાન કાર્નેએ હવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ યુએસ વેપાર નીતિઓમાં પરિવર્તનને ઓળખે છે. તેમનું અવલોકન છે કે યુએસ હવે તેના નજીકના સાથીઓ પર પણ કર લાદી રહ્યું છે અને તેના વિશાળ બજારમાં પ્રવેશ માટે કિંમત વસૂલ કરી રહ્યું છે. કેનેડાએ તેના કામદારો અને નાના-મધ્યમ કદના ઉદ્યોગોને સુરક્ષિત રાખવા માટે બદલો લેવાના પગલાં લેવાનું નક્કી કર્યું છે. સરકારે છેલ્લા 18 મહિનામાં વ્યવસાયોને C$25 બિલિયન સહાય પૂરી પાડી છે અને વધુ રાહત પગલાં રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
આ સમગ્ર વિવાદ પર યુએસનો દ્રષ્ટિકોણ નોંધપાત્ર રીતે અલગ છે. યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ જેમીસન ગ્રીર જણાવે છે કે તેમણે કેનેડાને એક અપવાદરૂપ ઓફર આપી હતી, જેનાથી તે યુએસ સાથે વ્યવહાર કરતા અન્ય કોઈપણ નિકાસકાર રાષ્ટ્ર કરતાં વધુ ફાયદાકારક સ્થિતિમાં હોત. યુએસનો દાવો છે કે વાટાઘાટો દરમિયાન, તેણે કેનેડિયન વાહનો પર ટેરિફ 25% થી ઘટાડીને 15% અને સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ પર 50% થી ઘટાડીને 25% કરવાની ઓફર કરી હતી. જો કે, અમેરિકન દારૂ અને ડેરી ઉત્પાદનો પર કેનેડા દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોના મુદ્દા અંગે મડાગાંઠ ચાલુ રહી.
યુએસ સાથેની વાટાઘાટો તૂટી જવા છતાં કેનેડાની આર્થિક વ્યૂહરચના અડગ રહી છે. વડા પ્રધાન ટ્રુડોએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશ તેના અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા માટે તેના વેપારમાં વૈવિધ્યીકરણ કરી રહ્યો છે. હાલમાં, કેનેડામાં આશરે C$500 બિલિયનના મોટા માળખાકીય પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહ્યા છે. કેનેડિયન અર્થતંત્ર યુએસ કરતા ચાર ગણી ઝડપથી નોકરીઓ ઉત્પન્ન કરી રહ્યું છે, અને આગામી બે વર્ષમાં તેનો વિકાસ દર G-7 દેશોમાં બીજા ક્રમે આવવાનો અંદાજ છે.