સુરત અને અજમેર વચ્ચે જોડાયેલા એક ચોંકાવનારા કિસ્સાએ ઓળખ દસ્તાવેજોના દુરુપયોગ અને નકલી કંપનીઓના સંભવિત નેટવર્ક અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. અજમેર જિલ્લાના ગોવિંદગઢમાં દરજીકામ કરીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતા 62 વર્ષીય રેખરાજ ઠાડાને આવકવેરા વિભાગ તરફથી રૂ.974 કરોડ 97 લાખ 25 હજાર 457ની ટેક્સ રિકવરી સંબંધિત નોટિસ મળ્યાનો મામલો સામે આવ્યો છે.રેખરાજના જણાવ્યા પ્રમાણે તેમની માસિક આવક આશરે રૂ.15 હજાર છે અને તેમણે જીવનભર દરજીકામ સિવાય કોઈ મોટો વ્યવસાય કર્યો નથી. સૌથી ચોંકાવનારો દાવો એ છે કે તેઓ ક્યારેય ગુજરાત આવ્યા જ નથી, છતાં સરકારી રેકોર્ડમાં તેમને સુરતની ડાયમંડ કંપનીના ડિરેક્ટર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હોવાનું પરિવારનું કહેવું છે. આ વિગતો તાજેતરના મીડિયા અહેવાલોમાં પણ સામે આવી છે.
પરિવારને જ્યારે આવકવેરા વિભાગની નોટિસ મળી ત્યારે શરૂઆતમાં તેમને આટલી મોટી રકમની જવાબદારી કેવી રીતે ઊભી થઈ તે સમજાયું નહીં. ત્યારબાદ સ્થાનિક ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટની મદદથી કંપની અને ટેક્સ સંબંધિત રેકોર્ડની તપાસ કરવામાં આવી. તેમાં રેખરાજનું નામ સુરતની ‘રૂપ રજત ડાયમંડ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’માં ડિરેક્ટર તરીકે નોંધાયેલું હોવાની માહિતી સામે આવી. એટલું જ નહીં, તપાસ આગળ વધારતા ‘જય બાબેરી ડાયમ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ નામની બીજી કંપનીમાં પણ તેમનું નામ ડિરેક્ટર તરીકે દેખાયું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. રેખરાજે બંને કંપનીઓ સાથે કોઈપણ પ્રકારના સંબંધ હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
વડાપાઉ ખાવાના શોખીનો સાવધાન : ફૂડ વિભાગનાં ચેકિંગ સમયે ઉંદરે કાતરેલા પાઉ મળતાં ખળભળાટ
નોટિસ પછી પરિવારની તપાસમાં સામે આવ્યું બીજું નામ
રેખરાજના જણાવ્યા પ્રમાણે 13 ઓગસ્ટે મળેલી આવકવેરા વિભાગની નોટિસે સમગ્ર પરિવારને હચમચાવી દીધો હતો. નોટિસમાં તેમને સુરતની કંપની સાથે જોડાયેલા ડિરેક્ટર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હોવાનું અને મોટી ટેક્સ રિકવરીનો ઉલ્લેખ હોવાનું સામે આવ્યું છે. તેમને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે જવાબ આપવાની તક આપવામાં આવી હતી અને રેખરાજે ઈ-મેલ મારફતે આવકવેરા વિભાગને પોતાનું સ્પષ્ટીકરણ મોકલ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
પરિવારની તપાસમાં માત્ર એક કંપની નહીં, પરંતુ બીજી ડાયમંડ કંપનીમાં પણ રેખરાજનું નામ ડિરેક્ટર તરીકે જોવા મળ્યું હોવાની માહિતી સામે આવતા મામલો વધુ ગંભીર બન્યો. જો રેખરાજનો દાવો સાચો હોય અને તેમણે ક્યારેય આ કંપનીઓમાં કોઈ ભૂમિકા ભજવી ન હોય, તો તેમના PAN, ઓળખપત્રો અથવા અન્ય દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કંપનીના દસ્તાવેજોમાં કેવી રીતે થયો તે તપાસનો મહત્વનો મુદ્દો બનશે. જોકે હાલ ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે આ દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ કોણે કર્યો અને કઈ રીતે કર્યો તે અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ કાઢવો વહેલો છે.
સરનામે ડાયમંડ કંપનીની જગ્યાએ મિકેનિકલ વર્કશોપ હોવાનો દાવો
મામલાની વધુ એક ચોંકાવનારી કડી સુરતના મહિધરપુરા વિસ્તારમાં નોંધાયેલા સરનામા સાથે જોડાય છે. પરિવાર તરફથી કરવામાં આવેલી તપાસ અને સ્થાનિક નિવેદન મુજબ, જે સરનામું કંપની સાથે જોડાયેલું બતાવવામાં આવ્યું છે ત્યાં વર્ષોથી દીપક હસમુખ ગિલીટવાળા મિકેનિકલ વર્કશોપ ચલાવે છે. સ્થાનિક માલિકના જણાવ્યા પ્રમાણે તેમનો પરિવાર લાંબા સમયથી આ સ્થળે વ્યવસાય કરે છે અને ત્યાં કોઈ ડાયમંડ કંપનીને જગ્યા ભાડે આપવામાં આવી નથી.
સ્થળના માલિક દીપક ગિલીટવાળાએ મીડિયા સમક્ષ જણાવ્યું હોવાનું ઉપલબ્ધ સામગ્રીમાં જણાવાયું છે કે તેઓ 1997થી મિકેનિકલ વર્કશોપ ચલાવે છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે 2001માં પિતાના અવસાન બાદ તેઓ અને તેમના ભાઈ મળીને વ્યવસાય સંભાળી રહ્યા છે. તેમણે આ સમગ્ર મામલાની જાણકારી તેમને મીડિયા મારફતે મળી હોવાનું અને આ પ્રકારના દાવાથી તેઓ પણ ચોંકી ગયા હોવાનું કહ્યું છે. જો જરૂર પડશે તો પોતાની તરફથી પણ પોલીસ ફરિયાદ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. આ દાવો પણ સંબંધિત સરનામાની સ્વતંત્ર તપાસનો વિષય બની શકે છે.આ મામલે ‘રજત ડાયમંડ એક્ઝિમ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ નામની કંપની અંગે જાહેર ન્યાયિક રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ છે. આવકવેરા અપીલેટ ટ્રિબ્યુનલ, મુંબઈના ડિસેમ્બર 2025ના આદેશમાં આ કંપનીનું સરનામું મહિધરપુરા, સુરત તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે અને આકારણી વર્ષ 2013-14થી 2016-17 સુધીની આવકવેરા અપીલોનો ઉલ્લેખ છે.
આ જ ન્યાયિક રેકોર્ડમાં કંપનીના અગાઉના કરવેરા વિવાદો અને વ્યવહારો અંગે વિગતવાર ચર્ચા જોવા મળે છે. એક અલગ આવકવેરા ટ્રિબ્યુનલના કેસ રેકોર્ડમાં પણ ‘રજત ડાયમંડ એક્ઝિમ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’નું નામ એવા વ્યવહારોના સંદર્ભમાં આવ્યું હતું, જેને આવકવેરા સત્તાવાળાઓએ તપાસ હેઠળ લીધા હતા. તે કાર્યવાહી જૂના સમયગાળાની છે અને તેને વર્તમાન રેખરાજ ઠાડાના કેસ સાથે સીધી રીતે જોડવી યોગ્ય નથી; પરંતુ કંપનીનું નામ અગાઉ પણ કરવેરા સંબંધિત ન્યાયિક કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલું રહ્યું છે તે જાહેર રેકોર્ડથી સ્પષ્ટ થાય છે.
ડિરેક્ટર તરીકે નામ હોય તો કાયદો શું કહે છે?
આ કેસમાં આવકવેરા કાયદાની કલમ 179 પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આવકવેરા વિભાગની સત્તાવાર માહિતી પ્રમાણે, કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ખાનગી કંપની પાસેથી કર વસૂલ ન થઈ શકે તો સંબંધિત સમયગાળામાં કંપનીના ડિરેક્ટર રહેલી વ્યક્તિ પાસેથી પણ કર વસૂલવાની જોગવાઈ છે. જોકે આ જોગવાઈ આપમેળે દરેક ડિરેક્ટરને જવાબદાર ઠેરવતી નથી; કાયદામાં ચોક્કસ શરતો છે અને ડિરેક્ટરને પોતાની તરફથી કેટલીક બાબતો સાબિત કરવાની તક રહે છે. 2022ના બજેટ દસ્તાવેજમાં પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે કલમ 179 હેઠળ ખાનગી કંપનીની બાકી ટેક્સ જવાબદારી ચોક્કસ સંજોગોમાં તેના ડિરેક્ટરો પાસેથી વસૂલ કરી શકાય છે અને આ જોગવાઈ કંપની લિક્વિડેશનમાં હોય ત્યારે જ લાગુ પડે એવી મર્યાદિત નથી.
આથી રેખરાજ ઠાડાના કિસ્સામાં મૂળ પ્રશ્ન માત્ર રૂ.974.97 કરોડની નોટિસનો નથી. જો તેઓ ખરેખર કંપનીના ડિરેક્ટર ન હતા અને તેમના દસ્તાવેજોનો કથિત રીતે ગેરઉપયોગ થયો હોય, તો તેમની ઓળખ કંપનીના સત્તાવાર રેકોર્ડમાં કોણે અને કયા દસ્તાવેજોના આધારે દાખલ કરી તે તપાસવું એટલું જ મહત્વનું બનશે. સાથે જ આવકવેરા વિભાગે તેમની રજૂઆત, કંપનીના દસ્તાવેજો, ડિરેક્ટર નિયુક્તિના રેકોર્ડ અને અન્ય સંબંધિત પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કરવાનું રહેશે.
પોલીસ ફરિયાદથી હવે તપાસ કઈ દિશામાં જશે?
મામલો પોલીસ સુધી પહોંચ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. રેખરાજે અજમેર જિલ્લાના પીસાંગણ પોલીસ મથકે ફરિયાદ કરી હોવાનું અને ત્યારબાદ પોલીસ અધિકારીઓ સમક્ષ પણ રજૂઆત કરાઈ હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલ મુજબ પોલીસ દ્વારા ફરિયાદ/પરિવાદના આધારે તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. હવે તપાસમાં અનેક કડીઓ મહત્વની બની શકે છે. રેખરાજના PAN અને અન્ય ઓળખ દસ્તાવેજો કંપનીમાં ડિરેક્ટર તરીકેની નોંધણી માટે કયા દસ્તાવેજો સાથે ઉપયોગમાં લેવાયા હતા, કંપનીની સ્થાપના અને ડિરેક્ટર નિમણૂકના કાગળો કોણે તૈયાર કર્યા, કંપનીના બેંક ખાતા કોણ ચલાવતું હતું, વ્યવહારોમાં કયા લોકોની ભૂમિકા હતી અને મહિધરપુરાના સરનામાનો ઉપયોગ કેવી રીતે થયો હતો – આ બધા સવાલોના જવાબ તપાસને આગળ લઈ જઈ શકે છે.
સૌથી મહત્વનું એ છે કે હાલ રેખરાજ ઠાડા સામેની રૂ.974.97 કરોડની ટેક્સ ડિમાન્ડને અંતિમ રીતે તેમની વ્યક્તિગત કમાણી અથવા તેમના દ્વારા કરાયેલા વ્યવસાયનું પ્રમાણ માનવું યોગ્ય નથી. ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે તેઓ આ જવાબદારી અને કંપની સાથેના પોતાના સંબંધનો ઇનકાર કરી રહ્યા છે તથા તેમણે પોતાનો પક્ષ આવકવેરા વિભાગ સમક્ષ રજૂ કર્યો છે. અંતિમ સત્ય કંપનીના મૂળ દસ્તાવેજો, કરવેરા રેકોર્ડ, ડિરેક્ટરશિપ સંબંધિત પુરાવા અને પોલીસ તથા સંબંધિત સરકારી તપાસના પરિણામોથી જ સ્પષ્ટ થશે.