વિશ્વભરમાં નાગરિકોને પોતાની સ્વતંત્રતા અનુસાર ગમે ત્યાં હરવા-ફરવાની અને મુસાફરી કરવાની છૂટ હોય છે, પરંતુ અફઘાનિસ્તાન એક એવો દેશ છે જ્યાં મહિલાઓ માટે એકલા મુસાફરી કરવી એ ગંભીર અપરાધ સમાન બની ગયું છે. તાલિબાનના કઠોર શાસન હેઠળ મહિલાઓની સ્વતંત્રતા પર અત્યંત કડક નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે. અફઘાનિસ્તાનમાં કોઈ પણ મહિલા પુરુષ સાથી (જે પતિ, પિતા, ભાઈ કે અધિકૃત માર્ગદર્શક હોઈ શકે) વગર લાંબા અંતરની મુસાફરી કરી શકતી નથી.જો કોઈ મહિલા આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરીને એકલા મુસાફરી કરતી ઝડપાય, તો તેની ધરપકડ કરીને જેલની સજા પણ થઈ શકે છે.
તાલિબાનના કઠોર નિયમો અને સાથીદારની અનિવાર્યતા
ઓગસ્ટ ૨૦૨૧માં સત્તા સંભાળ્યા બાદ તાલિબાને મહિલાઓના અધિકારો પર ભારે કાપ મૂક્યો છે. અફઘાનિસ્તાનના નૈતિકતા પ્રમોશન અને ડ્રગ એબ્યુઝ પ્રિવેન્શન મંત્રાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા આદેશ મુજબ, ૭૨ કિલોમીટર કે તેથી વધુ લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતી વખતે મહિલાઓ સાથે પુરુષ સંબંધી હોવો અનિવાર્ય છે. આ નિયમનું પાલન કરાવવા માટે વાહન માલિકોને પણ કડક સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે કે તેઓ માથું ન ઢાંકેલી કે પુરુષ સાથી વગરની મહિલાઓને વાહનમાં બેસવા ન દે. આ ઉપરાંત, મહિલાઓ પર જીમ, પાર્ક અને જાહેર સ્થળોએ એકલા જવા પર પણ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
શિક્ષણ અને રોજગાર પર પણ પૂર્ણ પ્રતિબંધ
મુસાફરીના પ્રતિબંધો ઉપરાંત અફઘાનિસ્તાન વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જ્યાં છોકરીઓના શિક્ષણ પર પણ સરમુખત્યારશાહી રોક લગાવી દેવામાં આવી છે. માર્ચ ૨૦૨૨માં તાલિબાને છોકરીઓને માધ્યમિક શાળાએ જતાં અટકાવી હતી અને તે જ વર્ષના ડિસેમ્બરમાં યુનિવર્સિટી શિક્ષણ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવ્યો હતો. યુનેસ્કોના અંદાજ મુજબ હાલમાં લાખો છોકરીઓ શિક્ષણથી વંચિત છે અને મહિલાઓ માટે નોકરી કરવાના દરવાજા પણ બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે અફઘાન મહિલાઓનું જીવન અત્યંત દયનીય બની ગયું છે.