ગુજરાતના પાડોશી રાજ્ય મધ્ય પ્રદેશના છિંદવાડા જિલ્લામાં આવેલું પાતાલકોટ તેની અનોખી ભૌગોલિક રચના અને કુદરતી સુંદરતા માટે પ્રવાસીઓમાં ખાસ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. સતપુડા પર્વતમાળાની વચ્ચે આવેલી આ ઊંડી ખીણ ઉપરથી જોતા એવી લાગે છે, જાણે ધરતીની અંદર કોઈ અલગ જ દુનિયા વસેલી હોય.
હરિયાળું વાતાવરણ
પાતાલકોટની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની ઊંડાઈ અને ચારેય તરફ ફેલાયેલું ગાઢ હરિયાળું વાતાવરણ છે.ઊંચી ટેકરીઓ, જંગલો અને ખીણોની વચ્ચે આવેલા ગામો આ સ્થળને વધુ રહસ્યમય બનાવે છે. અહીં પહોંચ્યા બાદ શહેરોની ભીડ અને ઘોંઘાટથી દૂર એકદમ શાંત વાતાવરણનો અનુભવ થાય છે.
સીધો સૂર્યપ્રકાશ ઓછો
પાતાલકોટને લઈને સૌથી વધુ ચર્ચા તેની ઊંડાઈ અને સૂર્યપ્રકાશને લઈને થાય છે. ખીણના કેટલાક ભાગ ખૂબ ઊંડા હોવાથી અને આસપાસ ઊંચી પહાડીઓ હોવાથી દિવસના અમુક સમય દરમિયાન સીધો સૂર્યપ્રકાશ ઓછો પહોંચે છે. જોકે, એવું માનવું યોગ્ય નથી કે અહીં સૂર્યના કિરણો ક્યારેય પહોંચતા જ નથી. ખીણના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં પ્રકાશની સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે. પાતાલકોટની ઓળખ માત્ર તેની ભૌગોલિક રચનાથી નથી. અહીં વસતા સ્થાનિક સમુદાયોનું જીવન પણ આ વિસ્તારની વિશેષતા છે. જંગલ અને કુદરતી સંસાધનો સાથે જોડાયેલી તેમની જીવનશૈલી અને પરંપરાઓ પેઢીઓથી ચાલી આવી છે. સતપુડાની ગોદમાં વસેલું પાતાલકોટ પ્રવાસીઓ માટે માત્ર એક પ્રવાસન સ્થળ નથી, પરંતુ કુદરત, સ્થાનિક સંસ્કૃતિ અને અનોખી ભૂગોળને નજીકથી સમજવાની તક આપતું સ્થળ છે.