વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં 30 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટની બેઠકમાં ખેડૂતો, રિન્યુએબલ એનર્જી અને દિલ્હીની ટ્રાફિક વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા ત્રણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. કેબિનેટના નિર્ણયોમાં રવિ માર્કેટિંગ સીઝન 2027-28 માટે છ મુખ્ય રવિ પાકોના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ એટલે કે MSPમાં વધારો, ગ્રીન એનર્જી કોરિડોરના ત્રીજા તબક્કાને મંજૂરી અને દિલ્હીમાં ઈન્ટેલિજન્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો નિર્ણય સામેલ છે.ખેડૂતો માટેના નિર્ણયમાં ઘઉંનો MSP ₹25 વધારીને ₹2,610 પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવ્યો છે. રવિ માર્કેટિંગ સીઝન 2026-27માં ઘઉંનો MSP ₹2,585 પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો. સરકારના જણાવ્યા મુજબ ઘઉંની અંદાજિત ઉત્પાદન કિંમત ₹1,264 પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે. નવા MSP હેઠળ સરકારનો હેતુ ઉત્પાદન ખર્ચની સામે ખેડૂતોને વધુ વળતર આપવાનો છે.
ઘઉં ઉપરાંત પાંચ રવિ પાકના MSPમાં પણ વધારો
કેબિનેટે માત્ર ઘઉં પૂરતો નિર્ણય મર્યાદિત રાખ્યો નથી. અન્ય પાંચ અનિવાર્ય રવિ પાકોના MSPમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે. જવનો MSP ₹136 વધારીને ₹2,286 પ્રતિ ક્વિન્ટલ, ચણાનો ₹83 વધારીને ₹5,958 અને મસૂરનો MSP ₹390 વધારીને ₹7,390 પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવ્યો છે.
તેવી જ રીતે રેપસીડ-મસ્ટર્ડ એટલે કે સરસવનો MSP ₹413 વધારીને ₹6,613 અને કસુંભનો MSP ₹675 વધારીને ₹7,215 પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવ્યો છે. આ નવા ભાવ રવિ માર્કેટિંગ સીઝન 2027-28 માટે લાગુ પડશે.
સરકારના અંદાજ પ્રમાણે 2027-28ના રવિ માર્કેટિંગ સીઝનમાં આશરે 324 લાખ ટન પાકની ખરીદીના આધારે ખેડૂતોને કુલ ₹90,962 કરોડનું ચુકવણી મૂલ્ય થવાની ધારણા છે. MSP નક્કી કરતી વખતે કૃષિ ખર્ચ અને કિંમતો આયોગ એટલે કે CACPની ભલામણોને આધાર બનાવવામાં આવ્યો છે. તેમાં ઉત્પાદન ખર્ચ ઉપરાંત સ્થાનિક અને વૈશ્વિક ભાવના વલણો તથા હવામાન સંબંધિત જોખમોને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે.કેબિનેટનો બીજો મોટો નિર્ણય દેશના રિન્યુએબલ એનર્જી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડાયેલો છે. ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર ફેઝ-III એટલે કે GEC-IIIને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ યોજના માટે કુલ ₹1,86,405 કરોડનું આઉટલે રાખવામાં આવ્યું છે અને નાણાકીય વર્ષ 2032-33 સુધીમાં તેને પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં રિન્યુએબલ એનર્જીનું વીજ ગ્રીડ સાથે વધુ અસરકારક એકીકરણ કરવાનો છે. યોજના હેઠળ 135 ગીગાવોટ સુધીની રિન્યુએબલ એનર્જીને ગ્રીડ સુધી પહોંચાડવા માટે ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવામાં આવશે.
યોજનાના આઉટલેમાંથી આશરે ₹1,36,378 કરોડ ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ વિકસાવવા માટે ફાળવવામાં આવશે. જ્યારે ₹50,000 કરોડ 50 ગીગાવોટ-કલાકની બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ એટલે કે BESS માટે રાખવામાં આવ્યા છે. આ સ્ટોરેજ ક્ષમતા રિન્યુએબલ એનર્જીની અનિયમિત ઉપલબ્ધતા, ટ્રાન્સમિશન પરનો ભાર અને પીક અવર્સ દરમિયાન વીજ વ્યવસ્થાપન જેવા પડકારોને સંભાળવામાં મદદરૂપ થવાની અપેક્ષા છે.
ગુજરાત સહિત રિન્યુએબલ એનર્જી ધરાવતા રાજ્યો માટે મહત્વ
ગ્રીન એનર્જી કોરિડોરનો વિષય ગુજરાત માટે પણ મહત્વનો છે. કેન્દ્ર સરકારની અગાઉની માહિતી મુજબ ગુજરાત ગ્રીન એનર્જી કોરિડોરના ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકતા રાજ્યોમાં સામેલ છે. દેશના મોટા સોલાર અને વિન્ડ પાવર પ્રોજેક્ટ્સમાંથી વીજળીનું ઉત્પાદન વધે ત્યારે તેને ગ્રીડ સુધી પહોંચાડવા માટે મજબૂત ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક જરૂરી બને છે.
રિન્યુએબલ એનર્જીનું ઉત્પાદન પરંપરાગત વીજ ઉત્પાદનની સરખામણીએ સમય અને હવામાન પર વધુ નિર્ભર હોય છે. સોલાર પાવર મુખ્યત્વે દિવસ દરમિયાન મળે છે, જ્યારે પવન આધારિત ઉત્પાદન પણ પવનની ઉપલબ્ધતા પ્રમાણે બદલાય છે. આવી સ્થિતિમાં ટ્રાન્સમિશન નેટવર્કની સાથે બેટરી સ્ટોરેજ જેવી વ્યવસ્થા વધારવાથી ગ્રીડની લવચીકતા વધારવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.
દિલ્હીમાં ₹1,789.52 કરોડની ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ
કેબિનેટનો ત્રીજો નિર્ણય દિલ્હીની ટ્રાફિક વ્યવસ્થા સાથે સંબંધિત છે. દિલ્હી પોલીસ દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવનારી ઈન્ટેલિજન્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ એટલે કે ITMS માટે ₹1,789.52 કરોડના ખર્ચને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ દિલ્હીના 42 મુખ્ય ટ્રાફિક કોરિડોરને ત્રણ તબક્કામાં આવરી લેવાનું આયોજન છે. પ્રોજેક્ટને 24 મહિનામાં અમલમાં મૂકવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે અને ત્યારબાદ પાંચ વર્ષ સુધી તેની કામગીરી તથા જાળવણી કરવામાં આવશે.
ITMSનો હેતુ ટ્રાફિકનું વધુ ડિજિટલ અને રિયલ-ટાઈમ મેનેજમેન્ટ વિકસાવવાનો છે. મોટા શહેરોમાં વાહનોની સંખ્યા વધતા ટ્રાફિક ફ્લો, સિગ્નલ મેનેજમેન્ટ, અકસ્માતો, માર્ગ પરની ભીડ અને મુસાફરીના સમય જેવા મુદ્દાઓને ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી સંભાળવાની જરૂરિયાત વધી રહી છે.
રણથંભોરમાં 1 ઑક્ટોબરથી ફરી શરૂ થશે ટાઇગર સફારી : જીપ્સી-કેન્ટરના ભાડાથી લઈને બુકિંગ સુધી જાણો નવા નિયમો
ખેડૂતો, વીજ ક્ષેત્ર અને શહેરી પરિવહન પર અસર
એક જ કેબિનેટ બેઠકમાં મંજૂર થયેલા આ ત્રણ નિર્ણયોના ક્ષેત્ર અલગ છે, પરંતુ ત્રણેયનો સીધો સંબંધ આર્થિક અને જાહેર માળખાકીય વ્યવસ્થા સાથે છે. MSPમાં વધારો રવિ પાકનું વાવેતર કરનારા ખેડૂતો માટે સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતા ભાવના માળખામાં ફેરફાર કરે છે. જોકે MSPની જાહેરાત અને વાસ્તવિક ખરીદી વચ્ચેનો સંબંધ સંબંધિત સરકારી ખરીદી વ્યવસ્થા અને બજારની સ્થિતિ પર પણ આધાર રાખે છે.
ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર-III લાંબા ગાળાના વીજ માળખાના વિસ્તરણ સાથે જોડાયેલો છે. રિન્યુએબલ એનર્જીની સ્થાપિત ક્ષમતા વધારવાની સાથે તેનું ટ્રાન્સમિશન અને સ્ટોરેજ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવું પણ જરૂરી છે. જ્યારે દિલ્હીની ITMS યોજના દેશની રાજધાનીમાં ટ્રાફિક સંચાલનને વધુ ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે સામે આવે છે.
આમ, 30 સપ્ટેમ્બરની કેબિનેટ બેઠકમાં ખેડૂતો માટે રવિ પાકોના MSPમાં વધારો, રિન્યુએબલ એનર્જી માટે મોટા પાયે ટ્રાન્સમિશન અને સ્ટોરેજ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તથા દિલ્હીની ટ્રાફિક વ્યવસ્થાના આધુનિકીકરણને લગતા ત્રણ અલગ-અલગ નિર્ણયોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. હવે આ નિર્ણયોના અમલીકરણ અને વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ જમીન પર થનારી પ્રગતિ મહત્વની રહેશે.