તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં જ દેશના લાખો શ્રમિકો અને કર્મચારીઓ માટે કેન્દ્ર સરકારના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય દ્વારા એક મોટો અને રાહતરૂપ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે સેન્ટ્રલ સ્ફિયર (Central Sphere) હેઠળ આવતા કર્મચારીઓ અને શ્રમિકો માટે વેરિયેબલ ડીયરનેસ એલાઉન્સ (VDA) માં સુધારો કરીને ન્યૂનતમ વેતન દરો (Minimum Wage Rates) માં વધારાની જાહેરાત કરી છે.શ્રમ મંત્રાલય હેઠળ આવતા લેબર બ્યુરો દ્વારા આ અંગેનો સત્તાવાર ઓર્ડર જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ સુધારેલો દર ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬થી લાગુ કરી દેવામાં આવ્યો છે, જેનાથી તહેવારો ટાણે જ શ્રમિકોના માસિક વેતનમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
મોંઘવારી સૂચકાંક (CPI-IW) ના આધારે થયો નિર્ણય
આ વેતન વધારો ઔદ્યોગિક કામદારો માટેના સરેરાશ કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI-IW) માં થયેલા ફેરફારો પર આધારિત છે.
જૂન ૨૦૨૬ સુધી આ સૂચકાંક ૪૨૪.૮૦ પોઇન્ટ પર હતો, જે વધીને ૪૩૧.૪૨ પોઇન્ટ થઈ ગયો છે.
આમ, મોંઘવારી સૂચકાંકમાં કુલ ૬.૬૨ પોઇન્ટનો વધારો નોંધાયો છે.
આ વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે દર છ મહિને થતા પોતાના નિયમિત રિવિઝન હેઠળ VDA માં વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
બાંધકામ ક્ષેત્રના શ્રમિકો (Construction Workers) ના વેતનમાં કેટલો વધારો?
બાંધકામ, બિલ્ડિંગ અને મેન્ટેનન્સ કામગીરી સાથે જોડાયેલા મજૂરો માટે હવે દૈનિક ન્યૂનતમ વેતન રૂ. ૮૪૦ થી શરૂ થશે. વેતનનો આ દર કામદારની કુશળતા (Skill Category) અને તેઓ જ્યાં કામ કરે છે તે શહેર કે વિસ્તાર (Area A, B, C) ના આધારે અલગ-અલગ રહેશે.
આ વેતન વધારો રસ્તા, રનવે, મકાન નિર્માણ, કેબલ લાઇન, વોટર સપ્લાય અને સીવરેજ પાઇપલાઇન જેવા તમામ ભૂગર્ભ અને બાંધકામ ક્ષેત્રે કામ કરતા કર્મચારીઓને મળવાપાત્ર રહેશે.
બાંધકામ શ્રમિકો માટે નવા દૈનિક દરોનું માળખું:
અનસ્કિલ્ડ (Unskilled):
એરિયા A: રૂ. ૮૪૦ | એરિયા B: રૂ. ૭૦૪ | એરિયા C: રૂ. ૫૬૫
સેમી-સ્કિલ્ડ / અનસ્કિલ્ડ સુપરવાઇઝરી (Semi-Skilled):
એરિયા A: રૂ. ૯૩૩ | એરિયા B: રૂ. ૭૯૪ | એરિયા C: રૂ. ૬૬૧
સ્કિલ્ડ / કલાર્ક (Skilled/Clerical):
એરિયા A: રૂ. ૧,૦૨૪ | એરિયા B: રૂ. ૯૩૩ | એરિયા C: રૂ. ૭૯૪
હાઇલી સ્કિલ્ડ (Highly Skilled):
એરિયા A: રૂ. ૧,૧૧૧ | એરિયા B: રૂ. ૧,૦૨૪ | એરિયા C: રૂ. ૯૩૩
કૃષિ ક્ષેત્રના શ્રમિકો (Agriculture Workers) ના વેતનમાં વધારો
માત્ર બાંધકામ જ નહીં, પરંતુ ખેતીકામ અને કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા અસંગઠિત ક્ષેત્રના શ્રમિકો માટે પણ ૧ ઓક્ટોબરથી ન્યૂનતમ વેતનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. કૃષિ ક્ષેત્રમાં પણ કૌશલ્ય અને વિસ્તારના આધારે દરો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
કૃષિ શ્રમિકો માટે દૈનિક નવા દરો:
અનસ્કિલ્ડ (Unskilled):
એરિયા A: રૂ. ૫૩૭ | એરિયા B: રૂ. ૪૯૧ | એરિયા C: રૂ. ૪૮૬
સેમી-સ્કિલ્ડ (Semi-Skilled):
એરિયા A: રૂ. ૫૮૭ | એરિયા B: રૂ. ૫૩૯ | એરિયા C: રૂ. ૪૯૬
સ્કિલ્ડ / કલાર્ક (Skilled):
એરિયા A: રૂ. ૬૩૭ | એરિયા B: રૂ. ૫૮૭ | એરિયા C: રૂ. ૫૩૮
હાઇલી સ્કિલ્ડ (Highly Skilled):
એરિયા A: રૂ. ૭૦૫ | એરિયા B: રૂ. ૬૫૫ | એરિયા C: રૂ. ૫૮૭
વેરિયેબલ ડીયરનેસ એલાઉન્સ (VDA) એટલે શું?
વેરિયેબલ ડીયરનેસ એલાઉન્સ (VDA) એ મોંઘવારી સાથે જોડાયેલો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે. વધતી જતી મોંઘવારી અને દૈનિક જરૂરિયાતોની વસ્તુઓના વધતા ભાવથી શ્રમિકોને રક્ષણ આપવા માટે આ ભથ્થું આપવામાં આવે છે.
કેન્દ્ર સરકાર દર છ મહિને (એપ્રિલ અને ઓક્ટોબર માસમાં) કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) માં થતા ફેરફારોના આધારે આ ભથ્થાની સમીક્ષા કરે છે. શ્રમ મંત્રાલયનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે દેશના અસંગઠિત અને દૈનિક વેતન ભોગી શ્રમિકોનું ન્યૂનતમ વેતન મોંઘવારીના દર સામે સંતુલિત રહે અને તેમનું જીવન ધોરણ જળવાઈ રહે.