દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢ બારિયામાં સરકારી ફાયર ફાઇટરના ઉપયોગને લઈને રાજકીય અને વહીવટી વિવાદ ઊભો થયો છે. વર્તમાન ધારાસભ્ય અને પૂર્વ રાજ્યમંત્રી બચુ ખાબડના નિવાસસ્થાનની સફાઈ માટે દેવગઢ બારિયા નગરપાલિકાનું ફાયર ટેન્કર પહોંચ્યું હોવાના આક્ષેપ બાદ ગુજરાત કોંગ્રેસે રાજ્ય સરકાર અને સ્થાનિક તંત્ર સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કોંગ્રેસના પ્રદેશ મીડિયા કન્વીનર અને પ્રવક્તા ડૉ.મનિષ દોશીએ આ ઘટનાને ‘VIP સંસ્કૃતિ’ સાથે જોડીને સમગ્ર મામલે નિષ્પક્ષ તપાસ અને સરકારી રેકોર્ડ જાહેર કરવાની માગ કરી છે.
બચુ ખાબડના નિવાસસ્થાન બહાર નગરપાલિકાના ફાયર ફાઇટરથી પાણીનો છંટકાવ થતો હોવાનો વીડિયો સામે આવ્યા બાદ મામલો ચર્ચામાં આવ્યો હતો. સ્થાનિક સ્તરે આક્ષેપ એવો છે કે સ્થળે કોઈ આગ કે અન્ય ઇમરજન્સી ન હોવા છતાં ફાયર વિભાગનું વાહન બંગલાની સફાઈ માટે પહોંચ્યું હતું. આ ઘટનાની ગંભીરતા એ કારણે પણ વધી છે કે ફાયર ફાઇટર સામાન્ય રીતે આગ, અકસ્માત અને અન્ય આપત્તિના સમયે તાત્કાલિક પ્રતિસાદ માટે ઉપયોગમાં લેવાતું જાહેર સાધન છે.
ફાયર ટેન્કર કોના આદેશથી ગયું? કોંગ્રેસે ઉઠાવ્યા સવાલ
ડૉ. મનિષ દોશીએ જણાવ્યું કે ફાયર ટેન્કર પ્રજાના કરવેરાથી ચાલતી ઇમરજન્સી સેવા છે અને તેનો ઉપયોગ કોઈ વ્યક્તિગત કામ માટે થયો હોય તો તે ગંભીર વહીવટી પ્રશ્ન બને છે. તેમણે સવાલ કર્યો કે ફાયર ટેન્કર પીપેરો ગામે અથવા સંબંધિત નિવાસસ્થાને કોના આદેશથી મોકલાયું, નગરપાલિકાના કયા અધિકારીએ મંજૂરી આપી અને ઇમરજન્સી સિવાયના કામ માટે સરકારી ફાયર ટેન્કર મોકલવાની જોગવાઈ કયા નિયમ હેઠળ છે.
કોંગ્રેસે ફાયર ટેન્કરની લોગબુક, મૂવમેન્ટ રજિસ્ટર અને પાણીના વપરાશનો હિસાબ જાહેર કરવાની પણ માગ કરી છે. ખાસ કરીને જો આ વાહન કોઈ ખાનગી નિવાસસ્થાનની સફાઈ માટે ગયું હતું, તો તે સમયગાળા દરમિયાન દેવગઢ બારિયા વિસ્તારમાં આગ કે અકસ્માતની ઘટના બને તો તાત્કાલિક સેવા કેવી રીતે ઉપલબ્ધ રહેત, તે અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
આ મામલે એક મહત્વની બાબત એ છે કે માત્ર રાજકીય આક્ષેપોના આધારે સરકારી સાધનનો દુરુપયોગ થયો હોવાનું અંતિમ રીતે કહી શકાય નહીં. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર ઘટના અંગે તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે અને નગરપાલિકા તરફથી રૂ. 2,750નો ચાર્જ વસૂલવામાં આવ્યો હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે. જોકે ફાયર ફાઇટર મૂળ કોના આદેશથી મોકલાયું અને તેના ઉપયોગની મંજૂરી કઈ પ્રક્રિયા હેઠળ આપવામાં આવી હતી તે મુદ્દો હજુ તપાસનો વિષય છે.
સડક પીપળીયામાં બકરા ચરાવતા યુવક પર ફાયરિંગ : રાજકોટમાં પોલીસને બે દિવસ બાદ જાણ થતાં 5 શખ્સોની ધરપકડ, રીબડાનો ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા ફરાર
રૂ. 2,750 ચાર્જ બાદ પણ મુખ્ય સવાલ યથાવત
બંગલાની સફાઈના મામલે નગરપાલિકાએ બચુ ખાબડ પાસેથી રૂ. 2,750નો દંડ અથવા ચાર્જ વસૂલ્યો છે. સાથે જ અધિકારી અને નગરપાલિકા પ્રમુખના નિવેદનોમાં ફાયર ફાઇટર કોના આદેશથી મોકલાયું તે મુદ્દે વિરોધાભાસ હોવાનો પણ અહેવાલ છે. આથી માત્ર ચાર્જ વસૂલાતાથી સમગ્ર વહીવટી જવાબદારીનો પ્રશ્ન સમાપ્ત થતો નથી.
ડૉ. મનિષ દોશીએ સરકારને સવાલ કર્યો કે ગુજરાતમાં સામાન્ય નાગરિકોને પાણી માટે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડતો હોય ત્યારે જાહેર નાણાંથી ચાલતા ફાયર ટેન્કરનો ઉપયોગ રહેણાંક સ્થળની સફાઈ માટે કેવી રીતે થઈ શકે? કોંગ્રેસે આ ઘટનાની તાત્કાલિક અને નિષ્પક્ષ તપાસ કરવાની માગણી કરી છે. તપાસમાં જો નિયમવિરુદ્ધ સરકારી સાધનનો ઉપયોગ સાબિત થાય તો જવાબદાર અધિકારીઓ તેમજ લાભ મેળવનાર વ્યક્તિ સામે નિયમ મુજબ કાર્યવાહી કરવાની પણ માગ કરવામાં આવી છે.
આ સમગ્ર વિવાદનો એક મોટો પાસો જાહેર સંસાધનોના ઉપયોગ સાથે જોડાયેલો છે. નગરપાલિકા અને ફાયર વિભાગના વાહનોનો ઉપયોગ કયા સંજોગોમાં કરી શકાય, તેના માટે સ્થાનિક નિયમો અને વહીવટી મંજૂરીની પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ બને છે. તેથી તપાસ દરમિયાન ફાયર સ્ટેશનની કોલ-લોગ, વાહનની મૂવમેન્ટ એન્ટ્રી, અધિકૃત મંજૂરી, પાણીના વપરાશની વિગતો અને વસૂલવામાં આવેલા ચાર્જની પાવતી જેવા દસ્તાવેજો સ્પષ્ટતા આપી શકેકોંગ્રેસે આ નવા વિવાદને બચુ ખાબડ પરિવાર સાથે જોડાયેલા અગાઉના મનરેગા કેસની પૃષ્ઠભૂમિ સાથે પણ જોડ્યો છે. જોકે બંને ઘટનાઓ અલગ બાબતો છે અને ફાયર ટેન્કર વિવાદમાં અગાઉના કેસને પુરાવા તરીકે ગણાવી શકાય નહીં. તેમ છતાં કોંગ્રેસે સરકારી સત્તા અને જાહેર સંસાધનોના ઉપયોગ અંગે પારદર્શિતા માટે જૂના વિવાદનો સંદર્ભ આપ્યો છે.
દાહોદના દેવગઢ બારિયા અને ધાનપુર તાલુકામાં મનરેગા હેઠળ કથિત રૂ. 71 કરોડની ગેરરીતિના કેસમાં બચુ ખાબડના પુત્રો બળવંત અને કિરણ ખાબડ સામે કાર્યવાહી થઈ હતી. 2025માં બંનેની ધરપકડ અને ત્યારબાદ જામીન સંબંધિત કાર્યવાહી અંગે અહેવાલો પ્રકાશિત થયા હતા. અહેવાલો મુજબ બળવંત ખાબડને એક સંબંધિત નવા FIRમાં પણ ફરી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ કેસમાં આરોપો અને કાનૂની કાર્યવાહી અલગ તપાસનો વિષય છે અને તેને ફાયર ટેન્કર વિવાદ સાથે સીધી રીતે જોડવી યોગ્ય નથી.
બચુ ખાબડે અગાઉ મનરેગા સંબંધિત આક્ષેપોને નકારી પોતાનો અને પોતાના પરિવારનો બચાવ કર્યો હતો, જ્યારે આ કેસમાં પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓની કાર્યવાહી કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ આગળ વધી હતી. તેથી હાલના ફાયર ટેન્કર વિવાદમાં પણ અંતિમ જવાબદારી નક્કી કરવા માટે સત્તાવાર તપાસ અને દસ્તાવેજી પુરાવા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.દેવગઢ બારિયાના ફાયર ટેન્કર વિવાદમાં હાલમાં સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે સરકારી ફાયર ફાઇટર ખરેખર કયા હેતુસર મોકલાયું હતું અને તેને મોકલવા માટે સત્તાવાર મંજૂરી હતી કે નહીં. જો નિયમિત પ્રક્રિયા હેઠળ કોઈ સેવા ફી લઈને નગરપાલિકાનું વાહન બિન-ઇમરજન્સી કામ માટે મોકલવાની જોગવાઈ હોય, તો તે અંગેનો નિયમ અને મંજૂરી રેકોર્ડ જાહેર થવાથી સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, જો આવી કામગીરી નિયમવિરુદ્ધ હોવાનું તપાસમાં સામે આવે તો જવાબદારી નક્કી કરવાની જરૂર પડશે.
હાલ ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ આ ઘટનાએ માત્ર રાજકીય આક્ષેપોને જ નહીં, પરંતુ જાહેર ઇમરજન્સી સેવાઓના ઉપયોગ અને નગરપાલિકાની જવાબદારી અંગે પણ ચર્ચા જગાવી છે. ફાયર ફાઇટર જેવી સેવા કોઈ વ્યક્તિ માટે વિશેષ સુવિધા છે કે નાગરિકોની જાહેર સંપત્તિ- તેનો જવાબ નિયમો, રેકોર્ડ અને તપાસ આપશે. તેથી હવે તંત્ર દ્વારા સંપૂર્ણ હકીકત જાહેર કરવામાં આવે છે કે કેમ અને ફાયર ટેન્કર મોકલવાની પ્રક્રિયા અંગે શું કાર્યવાહી થાય છે, તેના પર નજર રહેશે.