મધ્ય પૂર્વમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા લોહિયાળ સંઘર્ષ અને હોર્મુઝની ખાડીમાં પ્રવર્તતા તણાવ વચ્ચે એક અત્યંત ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાએ સત્તાવાર રીતે ઈરાન વિરુદ્ધ ચાલી રહેલા તેના સૈન્ય અભિયાન ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ (Operation Epic Fury) ને સમાપ્ત કરવાની જાહેરાત કરી દીધી છે.
અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ આ અંગે જાહેરાત કરતા જણાવ્યું કે, અમેરિકાએ જે હેતુ માટે આ ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું તેમાં સફળતા મળી છે અને હવે શાંતિ મંત્રણાનો માર્ગ મોકળો થયો છે.
ઓપરેશન ‘એપિક ફ્યુરી’ શું હતું?
આ ઓપરેશનની શરૂઆત 28 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ કરવામાં આવી હતી. આ સૈન્ય અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈરાનની સત્તાને નબળી પાડવી અને ત્યાંના શાસનનું તખ્તાપલટ કરવાનો હતો. આ ઓપરેશન દરમિયાન જ ઈતિહાસની એક સૌથી મોટી ઘટના બની હતી, જેમાં અમેરિકાએ ઈઝરાયેલ સાથે મળીને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈની હત્યા કરી દીધી હતી. આ ઘટના બાદ આખા વિશ્વમાં પરમાણુ યુદ્ધનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો હતો.
અચાનક યુદ્ધ વિરામ કેમ?
વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે આ મામલાને સૈન્યને બદલે મુત્સદ્દીગીરી અને શાંતિથી ઉકેલવા માંગે છે. રુબિયોએ કહ્યું, “અમે નથી ઈચ્છતા કે ફરીથી એવી નોબત આવે કે અમારે આ ઓપરેશન શરૂ કરવું પડે. અમે અમારું લક્ષ્ય હાંસલ કરી લીધું છે.” રુબિયોના નિવેદન બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પણ સોશિયલ મીડિયા પર એક ભાવુક પોસ્ટ મૂકી હતી, જેમાં તેમણે લખ્યું કે, “ઈરાનના લોકો ખૂબ સારા છે અને હું તેમને મારવા માંગતો નથી.”
અમેરિકાના પીછેહઠ પાછળના 2 મુખ્ય કારણો
જોકે ઉપરથી આ નિર્ણય માનવતાવાદી લાગે છે, પરંતુ તેની પાછળ ગહન રાજકીય અને કાયદાકીય કારણો છુપાયેલા છે:
1. વોર પાવર્સ એક્ટ (War Powers Act) નું દબાણ:
અમેરિકી બંધારણ મુજબ, જો રાષ્ટ્રપતિ કોઈ પણ દેશ વિરુદ્ધ યુદ્ધ શરૂ કરે, તો તેના 60 દિવસની અંદર કોંગ્રેસ (સંસદ) ને તેનો ખુલાસો આપવો પડે છે અને તેમની મંજૂરી લેવી પડે છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પર કોંગ્રેસના સભ્યો દ્વારા સતત દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું હતું. જો ટ્રમ્પને કોંગ્રેસનું સમર્થન ન મળે, તો આ યુદ્ધ ગેરકાયદેસર ગણાય. આથી, કાયદાકીય ગૂંચવણોથી બચવા માટે આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
2. મિડ-ટર્મ ચૂંટણીનો ડર:
અમેરિકામાં આ વર્ષના અંતમાં મિડ-ટર્મ (મધ્યસત્ર) ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. જો ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાય અને અમેરિકાના અર્થતંત્ર પર તેની અસર પડે, તો ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને ચૂંટણીમાં મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. સત્તા જાળવી રાખવા માટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈચ્છે છે કે ચૂંટણી પહેલા કોઈ મોટો શાંતિ કરાર થઈ જાય, જેનો ઉપયોગ તેઓ પ્રચારમાં કરી શકે.
ભારત અને વિશ્વ પર તેની અસર
અમેરિકા દ્વારા યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની આ જાહેરાતથી વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ઘટાડો થવાની આશા છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝની ખાડીમાં જે જળ સંકટ અને તેલના પુરવઠામાં અવરોધ ઊભો થયો હતો, તેમાં મોટી રાહત મળશે. ભારત જેવા દેશો જે ઈરાન અને ખાડી દેશો પાસેથી તેલ મંગાવે છે, તેમના માટે આ સમાચાર અત્યંત હકારાત્મક સાબિત થશે.