અમદાવાદ
.
ગેરકાયદે વન્યજીવ તસ્કરી અને સંરક્ષિત વન્યજીવ ઉત્પાદનોના ગેરકાયદે વેપાર સામે લડવાના તેના પ્રયાસોને ચાલુ રાખતા, ડિરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઈન્ટેલિજન્સએ ગુપ્તચર-આધારિત ત્રણ કામગીરીમાં, ઝીણવટપૂર્વક કોતરવામાં આવેલી હાથીદાંતની વસ્તુઓ સહિત ચાર હાથીદાંતની વસ્તુઓ, એક દીપડાનું ચામડુ, બે જીવંત પેંગોલિન, 3 કિલોગ્રામના વાઘના હાડકાં અને વાઘના બે દાંત (કેનાઇન) જપ્ત કર્યા છે. આ ત્રણ કામગીરીમાં અગિયાર લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે.
જપ્ત કરાયેલા હાથીદાંત અને વસ્તુઓ
હાથીદાંતના ગેરકાયદે વેપારને લક્ષ્ય બનાવીને કરવામાં આવેલી એક કામગીરીમાં, DRI અધિકારીઓએ ઝીણવટપૂર્વક કોતરવામાં આવેલી હાથીદાંતની વસ્તુઓ સહિત ચાર હાથીદાંત વેચવાના ગેરકાયદે પ્રયાસો અંગેની ચોક્કસ બાતમીના આધારે ડીકોય ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું. આ કામગીરીના પરિણામે ચાર વન્યજીવ વસ્તુઓ પુનઃપ્રાપ્ત થઈ હતી અને આ વ્યવહારમાં સામેલ ત્રણ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. વાઇલ્ડ લાઇફ (પ્રોટેક્શન) એક્ટ, 1972ની કલમ 49B હેઠળ લાયસન્સ વગર કબ્જો રાખવો અને હાથીદાંત તથા તેમાંથી બનેલી વસ્તુઓનો વેપાર/લેવડદેવડ કરવા પર પ્રતિબંધ છે. જપ્ત કરાયેલી વસ્તુઓ અને અટકાયત કરાયેલા આરોપીઓને ત્યારબાદ આગળની તપાસ અને જરૂરી કાર્યવાહી માટે અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતા ફોરેસ્ટ રેન્જ ઓફિસરને સોંપવામાં આવ્યા હતા.
29.09.2026 ના રોજ અન્ય એક ગુપ્તચર આધારિત કામગીરીમાં, DRI અધિકારીઓએ, દેખરેખ રાખ્યા બાદ, મહારાષ્ટ્રના ગોંદિયા જિલ્લાના પુરાડા ગામ નજીક બે વ્યક્તિને આંતર્યા હતા, જેમણે દીપડાની હત્યા કર્યા પછી તેનું ચામડુ વેચવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાની શંકા હતી. આંતરવાના પરિણામે એક દીપડાનું ચામડુ મળી આવ્યું હતું. દીપડો (Panthera pardus) વાઇલ્ડ લાઇફ (પ્રોટેક્શન) એક્ટ, 1972 ની અનુસૂચિ I હેઠળ સૂચિબદ્ધ છે, અને પુનઃપ્રાપ્ત કરાયેલી ચામડીને કાયદાની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ જપ્ત કરવામાં આવી હતી. જપ્ત કરેલા દીપડાનાં ચામડાં સાથેના બે વ્યક્તિઓને આગળની જરૂરી કાર્યવાહી માટે ફોરેસ્ટ રેન્જ ઓફિસર, દેઓરીયા રેન્જ, ગોંદિયાને સોંપવામાં આવ્યા હતા.
જપ્ત કરાયેલું દીપડાનું ચામડુ
મહારાષ્ટ્રના અલ્લાપલ્લી વન વિસ્તારમાં 26–27.09.2026 ના રોજ હાથ ધરવામાં આવેલા એક મોટા સંયુક્ત ઓપરેશનમાં, DRI એ વન વિભાગ, વાઇલ્ડલાઇફ ક્રાઇમ કંટ્રોલ બ્યૂરો (WCCB), મુંબઈ અને USTR એન્ટી-પોચિંગ યુનિટ સાથે મળીને લુપ્તપ્રાય વન્યજીવોના ગેરકાયદે વેપારમાં સંકળાયેલા હોવાની શંકા ધરાવતા છ લોકોની અટકાયત કરી હતી. આ કામગીરીના પરિણામે એક જીવંત પુખ્ત પેંગોલિન, એક જીવંત બાળ પેંગોલિન, 3 કિગ્રા વાઘના હાડકાં અને વાઘના બે દાંત મળી આવ્યા હતા. વાઇલ્ડ લાઇફ (પ્રોટેક્શન) એક્ટ, 1972 હેઠળ સંરક્ષિત અને અનુસૂચિ Iમાં સૂચિબદ્ધ પેંગોલિન, CITESની એપેન્ડિક્સ Iમાં પણ સૂચિબદ્ધ છે, જેનો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પ્રતિબંધિત છે. વાઘ અને તેમના શરીરના ભાગો પણ એ જ રીતે વાઇલ્ડ લાઇફ (પ્રોટેક્શન) એક્ટ, 1972 ની અનુસૂચિ I હેઠળ સંરક્ષિત છે.
તપાસ અને ત્યારબાદ લેવામાં આવેલા ફોલો-અપ પગલાંના પરિણામે કથિત શિકાર, કબ્જો, પરિવહન અને વાઘના શરીરના ભાગોના સૂચિત વેચાણ સંબંધિત ગુનાહિત પુરાવા મળી આવ્યા હતા. બે જીવંત પેંગોલિન, વાઘના હાડકાં, વાઘના દાંત અને તે વ્યક્તિઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલી બે મોટરસાઇકલ વાઇલ્ડ લાઇફ (પ્રોટેક્શન) એક્ટ, 1972ની જોગવાઈઓ હેઠળ વન વિભાગ દ્વારા આગળની જરૂરી કાર્યવાહી માટે જપ્ત કરવામાં આવી હતી.
બચ્ચા સાથે જપ્ત કરેલું પેંગોલિન, વાઘના બે દાંત અને વાઘના હાડકાં
આ ત્રણ કામગીરી વિશિષ્ટ વન્યજીવ અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે નજીકના સમન્વયમાં, સંરક્ષિત પ્રજાતિઓ અને તેમની પેદાશોના ગેરકાયદે કબ્જા, પરિવહન અને વેચાણના પ્રયાસના સ્થળે વન્યજીવ તસ્કરી નેટવર્કને તોડી પાડવા અંગે DRIના સતત ધ્યાન રાખવા પર પ્રકાશ પાડે છે.